- 0 دیدگاه
اخبار و اطلاعیههای مهم را اول دریافت کن
انواع بی متال به طور کلی به سه دسته اصلی رله های دستی (Manual)، اتوماتیک (Automatic) و رله های تفاضلی (Differential) تقسیم می شوند که هر یک برای سطح خاصی از حفاظت موتور طراحی شده اند. راهنمای کامل انواع بی متال (رله حرارتی) برای حفاظت از الکتروموتورها. بررسی تفاوت بی متال دستی و اتوماتیک، رله های تفاضلی و جبران ساز دما به همراه نکات خرید.
در دنیای پر شتاب صنعت، الکتروموتورها به عنوان بازوهای محرک خطوط تولید، نقشی حیاتی ایفا می کنند و هرگونه اختلال در عملکرد آن ها می تواند منجر به توقف کل فرآیند و تحمیل خسارات مالی سنگین شود. یکی از رایج ترین خطراتی که سلامت موتورهای الکتریکی را تهدید می کند، پدیده اضافه بار حرارتی است که ناشی از جریان کشی بیش از حد مجاز می باشد.
در این میان، استفاده از تجهیزات حفاظتی دقیق و قابل اعتماد برای شناسایی این خطاها پیش از وقوع آسیب جدی، به یک ضرورت انکارناپذیر برای مهندسان برق و مدیران فنی تبدیل شده است. بی متال ها یا رله های حرارتی اضافه بار، قدیمی ترین و در عین حال محبوب ترین راهکار برای مقابله با این چالش در تابلوهای برق صنعتی هستند.
شرکت مبین نیرو به عنوان تامین کننده پیشرو در تجهیزات برق صنعتی و اتوماسیون، با درک حساسیت های موجود در صنایع کشور، همواره بر تامین قطعات با اصالت و مشاوره فنی دقیق تاکید دارد. ما در مبین نیرو با افتخار به عنوان تامین کننده برندهای معتبر جهانی همچون اشنایدر الکتریک و تکو، راهکارهای جامع حفاظتی را به شما ارائه می دهیم. برای استعلام قیمت روز و دریافت مشاوره تخصصی در زمینه خرید انواع تجهیزات، می توانید با شماره تلفن 02188842616 تماس حاصل فرمایید. دفتر مرکزی ما واقع در تهران، خیابان قائم مقام فراهانی، کوچه بیستم، پلاک 7، واحد 5 آماده ارائه خدمات مهندسی به شما عزیزان است.
در این مقاله جامع، ما لایه های مختلف تکنولوژی رله های حرارتی را می شکافیم تا شما با دیدی باز و تخصصی، بهترین انتخاب را برای حفاظت از سرمایه های صنعتی خود داشته باشید. با ما همراه باشید تا از مفاهیم پایه تا پیشرفته ترین مدل های موجود در بازار را بررسی کنیم.
اطلاعات تماس و دسترسی:
انواع بی متال به طور کلی به سه دسته اصلی رله های دستی (Manual)، اتوماتیک (Automatic) و رله های تفاضلی (Differential) تقسیم می شوند که هر یک برای سطح خاصی از حفاظت موتور طراحی شده اند. بی متال های دستی پس از قطع مدار نیاز به فشردن دکمه ریست توسط اپراتور دارند، در حالی که مدل های اتوماتیک پس از خنک شدن تیغه ها به طور خودکار به حالت عادی باز می گردند.
رله های تفاضلی که پیشرفته ترین نوع بی متال های مکانیکی هستند، علاوه بر اضافه بار، توانایی تشخیص قطعی فاز را نیز دارند و از سوختن موتور در حالت دو فاز جلوگیری می کنند. همچنین دسته بندی دیگری بر اساس جبران سازی دمای محیط وجود دارد که اجازه می دهد رله در محیط های با نوسان دمایی شدید، عملکردی دقیق و بدون خطای کاذب داشته باشد. انتخاب صحیح میان این مدل ها بستگی مستقیم به حساسیت بار و شرایط محیطی نصب تابلو برق دارد.
برای درک بهتر تفاوت های موجود در انواع بی متال، ابتدا باید با ماهیت فیزیکی این قطعه آشنا شویم. نام بی متال از ترکیب دو فلز با ضریب انبساط طولی متفاوت (معمولا آهن و برنج یا آلیاژهایی نظیر اینوار) گرفته شده است که به هم پرس شده اند. زمانی که جریان الکتریکی بیش از حد مجاز از سیم پیچ های اطراف این تیغه ها عبور می کند، گرمای حاصل باعث خم شدن تیغه ای می شود که ضریب انبساط بیشتری دارد.
این تغییر شکل مکانیکی در نهایت باعث تحریک کنتاکت های فرمان و قطع مدار قدرت می شود. درک این مطلب که بیمتال چیست به شما کمک می کند تا بدانید چرا این قطعه در برابر خطاهای آنی مانند اتصال کوتاه واکنشی نشان نمی دهد و فقط برای خطاهای تاخیری (اضافه بار) طراحی شده است.
ساختار داخلی رله های حرارتی شامل سه تیغه بی متالی برای سه فاز است که هر کدام به طور مجزا جریان یک فاز موتور را مانیتور می کنند. این طراحی باعث می شود که حتی اگر یکی از فازها دچار جریان کشی غیرعادی شود، کل سیستم به سرعت واکنش نشان دهد. برای مهندسان طراح، هماهنگی بین این تجهیز و کلید قدرت بسیار مهم است. در واقع، بی متال مکمل کنتاکتور است و معمولا به صورت مستقیم به زیر آن متصل می شود. برای آشنایی با جزئیات این اتصال و طراحی نقشه ها، مطالعه مقاله مدار فرمان کنتاکتور و بیمتال می تواند بسیار راهگشا باشد.
دقت بی متال به شدت به دمای محیط وابسته است. اگر تابلو برق در محیطی بسیار گرم قرار داشته باشد، تیغه ها پیش از رسیدن جریان به حد مجاز خم می شوند که این یک خطای ناخواسته است. به همین دلیل، در انواع بی متال مدرن، یک تیغه کمکی برای جبران سازی دمای محیط تعبیه می شود تا عملکرد رله فقط تابع جریان عبوری باشد. این سطح از مهندسی در محصولات برندهای پیشرو نظیر بی متال یا رله حرارتی اشنایدر الکتریک به وضوح دیده می شود که پایداری شبکه را در شرایط سخت صنعتی تضمین می کنند.
یکی از چالش های همیشگی در انتخاب انواع بی متال، تصمیم گیری بین حالت ریست دستی و اتوماتیک است. در بی متال های دستی (Manual Reset)، پس از اینکه رله عمل کرده و مدار را قطع می کند، کنتاکت ها در همان حالت باقی می مانند تا زمانی که یک اپراتور به صورت فیزیکی دکمه Reset روی رله را فشار دهد. این ویژگی برای ایمنی سیستم بسیار حیاتی است؛ زیرا اجبار می کند که یک متخصص ابتدا علت اضافه بار (مثلا گیر کردن مکانیکی شفت موتور) را بررسی و رفع کند و سپس اجازه راه اندازی مجدد را بدهد.
در مقابل، بی متال های اتوماتیک (Auto Reset) پس از گذشت زمان مشخصی که تیغه های بی متالی خنک شدند و به حالت اولیه بازگشتند، کنتاکت های فرمان را نیز به حالت عادی باز می گردانند. این مدل برای مکان هایی که دسترسی مستقیم به تابلو برق دشوار است یا فرآیند به گونه ای است که قطع موقت جریان خطر جدی ایجاد نمی کند، استفاده می شود. با این حال، استفاده از حالت اتوماتیک در موتورهایی که راه اندازی مجدد ناگهانی آن ها می تواند خطر جانی برای اپراتور داشته باشد، طبق استانداردهای ایمنی ممنوع است.
بسیاری از مدل های موجود در بازار قابلیت سوئیچ بین این دو حالت را دارند. یعنی شما می توانید با چرخاندن یک پیچ یا جابجایی یک اهرم کوچک، بی متال را روی حالت H (دستی) یا A (اتوماتیک) قرار دهید. این انعطاف پذیری در پروژه های اتوماسیون صنعتی بسیار ارزشمند است؛ چرا که به طراح اجازه می دهد بر اساس استراتژی کنترلی خود، منطق ریست شدن سیستم را تعریف کند. فراموش نکنید که سیم بندی صحیح کنتاکت های 95 و 96 در این فرآیند نقش کلیدی دارد که در نقشه مدار بی متال به طور کامل تشریح شده است.
در موتورهای سه فاز، قطعی یکی از فازها (Single Phasing) فاجعه بارترین اتفاقی است که می تواند رخ دهد. در این حالت، موتور سعی می کند گشتاور مورد نیاز را از طریق دو فاز باقی مانده تامین کند که منجر به افزایش شدید جریان در آن فازها و سوختن سیم پیچ در زمان بسیار کوتاهی می شود. بی متال های معمولی ممکن است در تشخیص سریع این خطا ناتوان باشند، اما در دسته بندی انواع بی متال، مدل های تفاضلی (Differential) به طور اختصاصی برای این منظور ساخته شده اند.
مکانیزم تفاضلی به این صورت عمل می کند که حرکت هر سه تیغه بی متالی را با هم مقایسه می کند. اگر یکی از تیغه ها نسبت به دو تیغه دیگر حرکت کمتری داشته باشد (که نشانه قطعی فاز است)، یک صفحه لغزنده داخلی باعث تحریک سریع مکانیزم قطع می شود. این قابلیت در صنایعی که از الکتروموتورهای گران قیمت استفاده می کنند، یک لایه امنیتی بسیار حیاتی است. حتی اگر شما از سیستم های کنترلی پیشرفته ای نظیر پی ال سی استفاده می کنید، داشتن یک حفاظت سخت افزاری مانند بی متال تفاضلی، ضریب اطمینان سیستم را دوچندان می کند.
برندهای مطرحی نظیر اشنایدر و تکو، اکثر رله های حرارتی خود را به صورت تفاضلی تولید می کنند تا بالاترین سطح حفاظت را فراهم آورند. در هنگام خرید، حتما به علامت تفاضلی بودن روی بدنه رله توجه کنید. استفاده از این تجهیزات در کنار راه اندازهای مدرن مانند سافت استارتر یا درایوها، می تواند عمر مفید موتور را به شکل چشمگیری افزایش دهد. طبق استانداردهای بین المللی نظیر IEC 60947-4-1، استفاده از رله های حساس به قطع فاز برای موتورهای با توان بالا اکیدا توصیه می شود.
یکی دیگر از پارامترهای بسیار مهم در شناخت انواع بی متال، کلاس قطع یا Trip Class است. موتورهای مختلف زمان های راه اندازی متفاوتی دارند. برای مثال، یک فن کوچک در عرض 2 ثانیه به سرعت نامی می رسد، اما یک سانتریفیوژ بزرگ ممکن است 20 ثانیه زمان نیاز داشته باشد تا از حالت سکون به حرکت درآید. بی متال باید بتواند تفاوت بین جریان راه اندازی (که به طور طبیعی بالاست) و جریان اضافه بار ناشی از خطا را تشخیص دهد.
انتخاب کلاس اشتباه می تواند منجر به قطع شدن بی مورد مدار در لحظه استارت شود. اگر در سیستم خود از اینورتر استفاده می کنید، شاید نیاز کمتری به کلاس های بالای بی متال داشته باشید؛ زیرا درایو خود جریان راه اندازی را کنترل می کند. اما در روش های راه اندازی مستقیم یا ستاره-مثلث، انتخاب کلاس قطع بی متال حیاتی ترین بخش طراحی تابلو برق است. ما در مبین نیرو همواره تاکید می کنیم که پیش از خرید، حتما منحنی قطع رله را با مشخصات موتور خود تطبیق دهید.
بسیاری از کاربران تازه کار در انتخاب بین انواع بی متال و کلیدهای حرارتی دچار سردرگمی می شوند. اگرچه هر دو قطعه وظیفه حفاظت حرارتی را بر عهده دارند، اما تفاوت های ساختاری و عملکردی بزرگی میان آن ها وجود دارد. بی متال یک رله است که به تنهایی نمی تواند مدار قدرت را قطع کند و حتما باید به کنتاکتور فرمان بدهد تا بوبین آن را قطع نماید. اما کلید حرارتی (MPCB) یک تجهیز قطع کننده مستقل است که هم حفاظت حرارتی (اضافه بار) و هم حفاظت مغناطیسی (اتصال کوتاه) را در یک بدنه فراهم می کند و می تواند مستقیما مدار قدرت را قطع کند.
بی متال ها معمولا ارزان تر هستند و به دلیل ابعاد کوچک تر، برای موتورهای با توان پایین و متوسط بسیار مناسب اند. همچنین بی متال اجازه می دهد که مدار فرمان و قدرت از هم ایزوله باشند. برای مثال، در یک سیستم اتوماسیون صنعتی که PLC وضعیت خطا را مانیتور می کند، استفاده از کنتاکت های باز و بسته بی متال بسیار ساده تر و منعطف تر است. با این حال، در توان های بسیار بالا یا محیط هایی که خطر اتصال کوتاه زیاد است، استفاده از کلید حرارتی در کنار یا به جای بی متال توصیه می شود.
در جدول زیر مقایسه ای بین این دو تجهیز حفاظتی آورده شده است:
| ویژگی | بی متال (Thermal Relay) | کلید حرارتی (MPCB) |
| حفاظت در برابر اضافه بار | دارد | دارد |
| حفاظت در برابر اتصال کوتاه | ندارد | دارد |
| قطع مستقیم مدار قدرت | ندارد (نیاز به کنتاکتور) | دارد |
| قیمت | اقتصادی تر | گران تر |
| اشغال فضا در تابلو | کم (زیر کنتاکتور نصب می شود) | متوسط |
تیم فنی مبین نیرو آماده است تا بر اساس نقشه های تابلو برق شما، بهترین ترکیب حفاظتی را پیشنهاد دهد. گاهی اوقات استفاده از یک رله هوشمند سازی ساختمان در کنار بی متال می تواند لایه های حفاظتی و کنترلی جدیدی را برای شما فراهم آورد که در روش های سنتی ممکن نبود.
وقتی به ظاهر انواع بی متال نگاه می کنید، چندین بخش کلیدی را مشاهده خواهید کرد که هر کدام وظیفه خاصی دارند. شناخت این بخش ها برای نصب و راه اندازی صحیح الزامی است:
در فرآیند مونتاژ تابلو برق، دسترسی راحت به این دکمه ها باید مد نظر قرار گیرد. همچنین باید توجه داشت که پلاتین های فرمان بی متال (95-96 و 97-98) ظرفیت جریانی محدودی دارند (معمولا تا 5 یا 10 آمپر) و هرگز نباید برای قطع و وصل مستقیم بارهای توان بالا استفاده شوند؛ وظیفه آن ها فقط قطع کردن بوبین کنتاکتور است.
نکته طلایی در تنظیم جریان این است که عدد روی گردونه باید دقیقا روی جریان نامی (Full Load Amps) که روی پلاک موتور درج شده، تنظیم شود. برخی تصور می کنند باید عدد را کمی بالاتر ببرند تا رله بی مورد قطع نکند، اما این کار به معنای اجازه دادن به موتور برای گرم شدن بیش از حد و کاهش عمر عایق آن است. با خرید تجهیزات اورجینال از مبین نیرو، شما خیالتان راحت خواهد بود که دقت کالیبراسیون رله مطابق با استانداردهای جهانی است.
با پیشرفت تکنولوژی الکترونیک قدرت، رله های اضافه بار الکترونیکی (EOR) به عنوان جایگزینی برای انواع بی متال مکانیکی وارد بازار شده اند. این رله ها به جای تیغه های فلزی، از سنسورهای جریان (CT) و بردهای پردازش دیجیتال استفاده می کنند. دقت این رله ها بسیار بالاتر است و تلفات انرژی بسیار ناچیزی دارند؛ زیرا برخلاف بی متال های سنتی، حرارت تولید نمی کنند تا عمل کنند.
رله های الکترونیکی بازه تنظیم جریان بسیار گسترده تری دارند (مثلا یک رله می تواند از 10 تا 100 آمپر را پوشش دهد) که باعث کاهش تنوع انبارداری می شود. همچنین این رله ها می توانند خطاهایی نظیر عدم تعادل فاز، جابجایی فاز و حتی کاهش بار (Underload) را با دقت میلی ثانیه تشخیص دهند. در پروژه های مدرن که از نمایشگرهای صنعتی (HMI) استفاده می شود، این رله ها می توانند اطلاعات دقیق جریان را به شبکه ارسال کنند.
با این حال، بی متال های مکانیکی به دلیل سادگی، قیمت بسیار پایین تر و عدم نیاز به تغذیه مجزا، همچنان در اکثر تابلوهای برق صنعتی دنیا حرف اول را می زنند. اگر بودجه پروژه شما محدود است و موتور شما کاربرد فوق حساسی ندارد، بی متال های مکانیکی اشنایدر یا تکو که در سبد محصولات مبین نیرو موجود هستند، بهترین و مطمئن ترین گزینه برای شما خواهند بود. ما در مبین نیرو همواره تلاش می کنیم تا با بررسی بازار کار پی ال سی و اتوماسیون، جدیدترین تجهیزات منطبق بر تکنولوژی های روز را به مشتریان خود معرفی کنیم.
برای اینکه انواع بی متال بتوانند وظیفه حفاظتی خود را به درستی انجام دهند، رعایت نکات نصب و نگهداری زیر الزامی است:
در محیط های با لرزش بالا، باید از محکم بودن نصب بی متال به کنتاکتور اطمینان حاصل کرد. استفاده از تجهیزات جانبی مانند کاورهای محافظ ترمینال نیز برای افزایش ایمنی در برابر تماس مستقیم دست توصیه می شود. اگر در هنگام نصب با خطای مداوم روبرو شدید، حتما علت قطع شدن فیوز محافظ جان و سایر تجهیزات حفاظتی را نیز بررسی کنید؛ چرا که گاهی اوقات هارمونیک های شبکه یا تداخلات الکترومغناطیسی می توانند بر روی تجهیزات کنترلی حساس اثر بگذارند.
تیم پشتیبانی مبین نیرو آمادگی دارد تا در تمامی مراحل نصب و راه اندازی، مشاوره های لازم را به صورت تلفنی یا حضوری به شما ارائه دهد. ما معتقدیم که دانش فنی، زیربنای استفاده صحیح از تجهیزات پیشرفته است و این تخصص ماست.
خیر، بی متال یک تجهیز حفاظت حرارتی برای اضافه بار است و در برابر جریان های بسیار زیاد اتصال کوتاه بسیار کند عمل می کند. برای حفاظت در برابر اتصال کوتاه حتما باید از فیوز یا کلید مینیاتوری در ابتدای مدار استفاده کنید.
در حالت دستی (Manual)، پس از تریپ باید اپراتور دکمه ریست را فشار دهد. در حالت اتوماتیک، رله پس از خنک شدن خود به خود به حالت عادی باز می گردد.
این مشکل می تواند ناشی از شل بودن پیچ ترمینال ها، انتخاب بی متال با رنج جریانی پایین تر از موتور، یا دمای بسیار بالای داخل تابلو برق باشد.
کنتاکت 95-96 یک کنتاکت بسته (NC) است که در مسیر بوبین کنتاکتور قرار می گیرد تا مدار را قطع کند. کنتاکت 97-98 یک کنتاکت باز (NO) است که معمولا برای روشن کردن چراغ سیگنال خطا یا ارسال آلارم استفاده می شود.
بله، بررسی محکم بودن اتصالات و گردگیری دوره ای برای عملکرد صحیح مکانیزم مکانیکی رله الزامی است.
نوعی از بی متال است که علاوه بر اضافه بار، می تواند قطعی یکی از فازها را تشخیص دهد و از سوختن موتور در حالت دو فاز جلوگیری کند.
بله، اما باید سیم فاز را به صورت سری از هر سه تیغه بی متال عبور دهید تا رله احساس عدم تعادل فاز نکند و قطع نشود.
یعنی رله می تواند جریان 7.2 برابر جریان نامی را برای حداکثر 10 ثانیه در لحظه راه اندازی تحمل کند.
بی متال ها معمولا برای اتصال مستقیم به کنتاکتورهای هم برند طراحی می شوند. برای اتصال به برندهای دیگر باید از پایه مخصوص نصب جداگانه استفاده کنید.
کیفیت چاپ بدنه، وزن قطعه، هولوگرام و بسته بندی اورجینال از نشانه ها هستند. مطمئن ترین راه، خرید از تامین کنندگان معتبری همچون مبین نیرو است.
شناخت انواع بی متال و انتخاب مدل مناسب، هنری است که می تواند سلامت موتورهای شما را برای سالیان طولانی تضمین کند. از مدل های ساده دستی تا رله های تفاضلی هوشمند، هر کدام قطعه ای از پازل امنیت در صنعت برق هستند. برندهای بزرگی نظیر اشنایدر و تکو با ارائه محصولاتی با دقت بالا، دغدغه های مهندسان را به حداقل رسانده اند. فراموش نکنید که قیمت یک بی متال در مقایسه با قیمت الکتروموتور بسیار ناچیز است؛ بنابراین هرگز کیفیت را فدای هزینه نکنید.
ما در شرکت مبین نیرو، با سال ها تجربه در تامین تجهیزات برق صنعتی، مفتخریم که در کنار شما هستیم تا بهترین راهکارهای حفاظتی را با ضمانت اصالت کالا فراهم کنیم. تخصص ما در برندهای معتبر جهانی و درک عمیق از نیازهای بازار ایران، مبین نیرو را به شریکی مطمئن برای پروژه های شما تبدیل کرده است. برای هرگونه سوال یا نیاز به لیست قیمت، همین حالا با شماره 02188842616 تماس بگیرید. آینده روشن صنعت شما، در گرو انتخاب های هوشمندانه امروزتان است.
آیا تمایل دارید برای پروژه جاری خود، یک چک لیست اختصاصی از تجهیزات حفاظتی (بی متال، کلید حرارتی و کنتاکتور) متناسب با توان موتورهایتان توسط تیم فنی ما تهیه شود؟
اطلاعات تماس شرکت مبین نیرو رای:
